Kalsiyum Eksikliği Neden Olur? Belirtileri Nelerdir?
Kalsiyum insan vücudunda vazgeçilmez bir elementtir. Kalsiyum eksikliği (hipokalsemi) diyebilmek için kan kalsiyum değerinin 8.7 mg/dL seviyesinin altında olması gerekir.
Normal hücre fonksiyonu, sinir iletimi, kemik yapısı, kan pıhtılaşması ve hücre içi sinyal iletiminde kritik öneme sahiptir. Kalsiyumun aşırı düşmesi hayati fonksiyonları bozabilir.
Kalsiyum Eksikliği Nedenleri
- Paratiroid hormon azlığı (hipoparatiroidi)
- Tiroid ameliyatı sonrası paratiroid bezlerinin zarar görmesi
- Yüksek doz radyasyona bağlı paratiroid bezi harabiyeti
- Paratiroid bezi normal olduğu halde hormona karşı direnç olması
- Kan albumin seviyesinde düşüklük (hipoalbuminemi)
- Böbrek yetmezliği
- Fosfat yüksekliği
- D vitamini eksikliği
- Pankreatit (pankreas iltihabı)
- Kan zehirlenmesi (sepsis)
- Magnezyum düşüklüğü
- Yanıklar, travma
- Yüksek miktarda kan verilmesi
- Yağ embolisi
- Bazı ilaçlar: heparin, epinefrin, norepinefrin, alkol, bazı kemoterapi ilaçları
- Bazı antibiyotikler: gentamisin, ketokonazol
- Bazı epilepsi ilaçları: fenitoin, fenobarbital
Çeşitli nedenlere bağlı çok hızlı nefes alıp vermek geçici kalsiyum düşüklüğüne neden olur. Bu durumda iyonize kalsiyum miktarı düşer.
Kan kalsiyum düşüklüğü nedenleri arasında albumin düşüklüğüne sık rastlanır. Albumini düşük kişilerin düzeltilmiş kalsiyum değerine bakmak gerekir. Albuminde 1 gr/dL’lik her düşüş için kalsiyuma 0.8 mg/dL eklenir. Düzeltilmiş kalsiyum şu formülle hesaplanır:
Vücuttaki kalsiyumun %99’u kemiklerde bulunur. Kandaki kalsiyumun ise %50’si iyonize şekilde, %40’ı proteinlere bağlı, %10’u ise anyonlara (fosfat, karbonat, sitrat, laktat gibi) bağlı bulunur.
Kalsiyum Eksikliği Belirtileri
Kalsiyum eksikliği belirtileri arasında en sık uyuşukluklara (uyuşmalar) rastlanır. Bu belirtiler magnezyum düşüklüğünde de görülebilir. Kalsiyum düşüklüğü belirti vermeyebileceği gibi yaşamı tehdit eden ciddi durumlara da neden olabilir.
- Uyuşukluklar: En sık ağız çevresi ve parmak uçlarında olur.
- Ağız çevresinde, ellerde ve ayaklarda karıncalanma
- İstemsiz kas kasılmaları ve kas spazmları
- Zihin bulanıklığı, hafıza problemi, hafıza kaybı, sersemlik
- Öfke, anksiyete, kaygı, duygudurum bozuklukları
- Depresyon
- Halüsinasyonlar
- Ciltte kuruluk
- Nöbet geçirme
- Çarpıntı, ritim bozuklukları
- Tansiyon düşüklüğü
- Saç tellerinin daha kırılgan ve zayıf olması
Trousseau ve Chvostek belirtileri kalsiyum eksikliğini belirlemede önemli muayene bulgularıdır. Trousseau bulgusunda tansiyon aletinin manşonu şişirilir ve beklenir; bu esnada parmaklarda kasılma olur.
Bebeklerde ve Yenidoğanda Kalsiyum Eksikliği Belirtileri
- Zayıf emme
- Titreme
- Huzursuzluk
- Yavaş nefes alıp verme, apne
- Anormal kalp atışı
- Nöbet geçirme
Kalsiyum eksikliği belirtileri, kan kalsiyum seviyesine ve kalsiyumun ne kadar hızlı düştüğüne göre değişir.